Ambtelijk lef en bestuurlijke moed
Innovatie in perspectief
Innoveren is noodzakelijk, maar ook makkelijker gezegd dan gedaan. Gert-Ruben van Goor en Martin Schepers vertellen vanuit opdrachtgever- en opdrachtnemersperspectief waar zij in de praktijk tegenaan lopen en overheen stappen.
Martin is verantwoordelijk voor de dijkontwerpen bij Waterschap Rivierenland en daarnaast programmamanager van de Projectoverstijgende Verkenning (POV) macrostabiliteit. Gert-Ruben is project- en teammanager waterbouw bij Fugro. De een is opdrachtgever, de ander opdrachtnemer, en allebei juichen zij innovatie in de dijkversterkingsopgave toe. Toch blijkt dat innoveren niet altijd eenvoudig.
Risicomijdend, met goede reden
Als we het vanuit dijkveiligheid hebben over innovatie, dan hebben we het niet alleen over ‘de eerste raket die naar de maan vliegt’, stelt Martin. Die heb je 1 keer, daarna is het vooral doorontwikkelen. Het gaat ook vaak om bestaande technieken die we voor het eerst toepassen in een dijk, zegt hij. Maar dat maakt het volgens hem niet minder spannend. ‘We zijn in de dijkbouwwereld met goede reden risicomijdend. Als het misgaat, gaat het gruwelijk mis. Toch moeten we nadenken over hoe het beter, goedkoper, duurzamer of met minder overlast kan. Budgetten zijn niet onuitputtelijk. Het milieu en het geduld van omwonenden net zo min.’
Innovatie krijgt al stimulans
Gert-Ruben grijpt de kans om vernieuwende technieken te ontwikkelen, net als zijn concurrenten, graag met beide handen aan. Dat geeft zijn werk meerwaarde en maakt het voor hem uitdagend en leuk. Hij is dan ook blij met de stimulans voor innovatie die er binnen de dijkversterkingsopgave is. ‘Dat projectteams die innovaties toepassen het hele project gefinancierd krijgen vanuit het rijk. En dat er POV’s zijn die innovaties onderzoeken en ontwikkelen.’
Moeilijkheid zit in toepassen
Wat Gert-Ruben lastig vindt, is hoe je een gebruiksklare innovatie toepasbaar krijgt. ‘Een innovatieve methode die ‘af’ is, vindt niet altijd de weg door het mistige gebied van aanbestedingsregels van de beheerder’, ondervindt hij. Want bij een aanbesteding vraagt een opdrachtgever vaak liever niet om die ene specifieke innovatie van die ene leverancier. ‘Vooral bij grote projecten willen veel opdrachtgevers in de aanbesteding meerdere partijen laten meedingen, omwille van gelijke kansen.’
Hele levenscyclus beschouwen bij financiering
De geldstromen voor de financiering van de dijk maken innoveren soms ook ingewikkelder, legt Martin uit. Bijvoorbeeld bij innovatieve methoden die kosten besparen in de dijkversterking, maar kosten verhogen in het onderhoud. ‘De kosten van een versterking komen namelijk vanuit het rijk en alle waterschappen samen, terwijl de kosten voor het beheer & onderhoud van dijken voor het waterschap zijn. Als de kosten van de héle levenscyclus van de dijk met de innovatie lager zijn dan zonder, moet dat de voorkeur hebben. Ware het niet dat het waterschap het zichzelf met die extra onderhoudskosten budgettair lastig maakt.’
Martin zou graag zien dat de eerste besparingen die de innovatie oplevert bij de versterking van de dijk gebruikt kan worden voor de extra onderhoudskosten en om ook daar innovatief in te kunnen zijn. ‘Dat stimuleert veel meer om naar het complete, complexe, plaatje te kijken.’
Toekomstblik
Wat hebben we nou écht nodig om te innoveren? ‘Ambtelijk lef om een innovatie voor te stellen en bestuurlijke moed om het toe te passen’, stelt Martin. ‘Het besef dat een afvinklijstje niet werkt bij innovaties. Dat is er al steeds meer’, voegt Gert-Ruben toe. ‘En’, besluit Martin, ‘klop voorafgaand aan je project vooral aan bij de centrale club van het HWBP. Die heeft een goed overzicht van welke innovaties gaande zijn en wat je ermee kunt in je project, en kan veel werk voor je uit handen nemen.’
Kennis- en Innovatieagenda
Op 20 november 2019 heeft het Hoogwaterbeschermingsprogramma innovatie nadrukkelijk op de agenda gezet met de Kennis- en Innovatieagenda. Hierin staat voor de aankomende vijf jaar hoe het HWBP innovaties subsidieert en werkt aan integrale toepassing van innovaties.